Rozdział
Między szkołą a konspiracją
Rozdział prowadzi od dzieciństwa i edukacji Radosława Bochenka przez rodzinne tradycje rzemieślnicze aż do realiów II wojny światowej i okupacji niemieckiej w Moderówce.
Odsłania historię konspiracji Armii Krajowej w Moderówce, domu Bochenków jako ważnego punktu podziemia oraz siedziby Kedywu Inspektoratu Jasło i Kedywu Podokręgu Rzeszów. Pojawia się także odpowiedź na pytanie, kto z żołnierzy i działaczy Armii Krajowej ukrywał się w Moderówce, kto korzystał z pomocy tego punktu konspiracyjnego i jak miejscowa historia splatała się z wydarzeniami związanymi z akcją odbicia więźniów w Jaśle.
Istotną część rozdziału zajmuje również historia lotniska w Moderówce — niemiecki nalot 1 września 1939 roku, samoloty RWD-8 i Dornier Do-17E, Szkoła Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w Krośnie oraz późniejsze wykorzystanie lotniska w czasie okupacji.
Rozdział
Harcerstwo szkołą charakteru
Harcerstwo to kolejny ważny etap życia Radosława Bochenka — od Drużyny Harcerzy w Moderówce im. Mikołaja Kopernika, przez powojenne środowisko ZHP w Krakowie, aż po działalność harcerską w Warszawie.
Na kartach rozdziału pojawiają się m.in. 6. Krakowska Drużyna Harcerska „Błękitna”, 30. Krakowska Drużyna Harcerska „Lotnicza”, Hufiec Warszawa-Śródmieście oraz Krąg Starszoharcerski „Grunwald”. Historia obejmuje również harcerstwo lotnicze, obozy, wyjazdy terenowe i działania wychowawcze, które pozwalają lepiej zrozumieć, skąd brały się późniejsze zainteresowania Radosława pracą z młodzieżą i organizowaniem życia społecznego.
Rozdział
Siły zbrojne w służbie narodu
Wojskowy etap życia Radosława Bochenka prowadzi od Szkolnej Baterii Oficerów Rezerwy przy 12 Brygadzie Artylerii w Gnieźnie przez zawodową służbę i pracę w strukturach technicznych Wojska Polskiego aż do Warszawskiego i Krakowskiego Okręgu Wojskowego.
Rozdział przybliża również działalność Centralnych Warsztatów Wojskowych Przedsiębiorstw Budowlanych w Warszawie. Zachowane dokumenty, rozkazy, nominacje i fotografie tworzą obraz mniej znanego okresu życia Radosława, poprzedzającego jego powrót do Moderówki.
Rozdział
Przemysł w rękach rzemieślnika
Rodzinne tradycje rzemieślnicze prowadzą tutaj do historii Zakładu Ślusarsko-Mechanicznego R. i T. Bochenek w Moderówce. Pokazano drogę od klasycznego warsztatu do budowy maszyn i urządzeń przemysłowych, między innymi związanych z produkcją wafli, a także własne rozwiązania techniczne, wynalazki i wzory użytkowe.
Historia zakładu łączy się z Cechem Rzemiosł Różnych w Krośnie, Spółdzielnią Rzemieślniczą „Podkarpacie”, Międzynarodowymi Targami Poznańskimi oraz krośnieńskim środowiskiem rzemieślniczym. Osobny wątek prowadzi do działalności Tadeusza Bochenka i powstania Muzeum Rzemiosła w Krośnie.
Rozdział
Kino – Mozaika życia kulturalnego
Jak wyglądał dostęp do filmu na podkarpackiej wsi w latach 50. i 60.? Rozdział wprowadza w świat kin wiejskich, kin dojazdowych i kin półstałych, działalności Okręgowego Zarządu Kin w Rzeszowie oraz starań prowadzących do powstania kina „Mozaika”.
Można tu prześledzić, jak funkcjonowało kino dojazdowe obsługujące okoliczne miejscowości, dlaczego mieszkańcy zabiegali o własne kino i jak wyglądały kontakty Moderówki oraz Budzisza z OZK Rzeszów. W tle pojawiają się Dom Ludowy w Budziszu, przygotowanie sali, kinooperatorzy i realia organizowania projekcji filmowych na wsi.
Rozdział
Modelarnia szkołą lotniczych pasji
Historia Modelarni Lotniczej w Moderówce łączy się bezpośrednio z działalnością Koła Lotniczego Aeroklubu Podkarpackiego przy OSP w Moderówce oraz Aeroklubem Podkarpackim w Krośnie.
Rozdział pokazuje szkolenie modelarskie i instruktorskie młodzieży, działalność radiotechniczną oraz niezwykłą koncepcję „Politechniki Młodzieżowej”. Powraca również temat dawnego lotniska w Moderówce, prób jego ponownego wykorzystania oraz prawdziwego sprzętu lotniczego. Jednym z najbardziej charakterystycznych śladów tej historii jest szybowiec Salamandra SP-726.
Rozdział
Izba Pamięci – inicjatywa pasjonatów historii
Jedną z centralnych postaci rozdziału jest Stanisław Witkoś — regionalista, ludoznawca, kolekcjoner i autor książki „Bajdy i Moderówka”. Jego wieloletnie dokumentowanie dawnego życia wsi oraz gromadzenie zabytków połączyło się z działalnością Radosława Bochenka i ideą stworzenia Izby Pamiątek w Moderówce-Budziszu.
Opis prowadzi przez narodziny tej inicjatywy, tworzenie kolekcji i otwarcie Izby w 1971 roku, a następnie w stronę regionalnego muzealnictwa i Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Osobnym, niezwykle ciekawym wątkiem są późniejsze losy zbiorów Witkosia i ich związek z Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu.
Rozdział
Abstynencja w szeregach organizacji
Sport i praca wychowawcza w Moderówce miały także mniej oczywisty wymiar. Rozdział przedstawia działalność związaną z ruchem abstynenckim, LZS „Strażak” Moderówka oraz stworzoną na miejscu Młodzieżową Odznaką Abstynencką.
Pojawia się temat niepalenia, abstynencji i wychowania poprzez sport, ale także próby przeniesienia moderowskiej inicjatywy poza granice miejscowości. Historia łączy się z Klubami Abstynentów, strukturami Ludowych Zespołów Sportowych oraz korespondencją Radosława Bochenka z redakcją „Przekroju”.
Rozdział
Zespół estradowy „Taniec i Piosenka”
Muzyka, taniec, teatr, przedstawienia, festyny i zabawy tworzą zupełnie inną odsłonę powojennej Moderówki. Ważnym elementem tej historii był zespół estradowy „Taniec i Piosenka”, a także współpraca Ochotniczej Straży Pożarnej z Kołem Gospodyń Wiejskich w Moderówce.
Rozdział przybliża działalność kółka dramatycznego, lokalnych zespołów tanecznych i ówczesnego Domu Kultury przy OSP w Moderówce. W opowieści pojawiają się Budzisz i Białkówka, a także Stanisław Witkoś, który uczestniczył również w tej części życia kulturalnego miejscowości.
Rozdział główny
Ochotnicza Straż Pożarna – oś życia społecznego
Historia OSP Moderówka wykracza daleko poza dzieje samej jednostki pożarniczej. Straż była jednym z najważniejszych ośrodków życia społecznego wsi, wokół którego skupiały się inicjatywy przeciwpożarowe, młodzieżowe, sportowe, wychowawcze i kulturalne.
Kolejne części rozdziału prowadzą od początków jednostki przez okres jej intensywnego rozwoju pod kierownictwem Radosława Bochenka aż po budowę infrastruktury, działalność młodzieży i kobiet, zawody sportowo-pożarnicze oraz pracę z najmłodszymi mieszkańcami.
Narodziny strażackiej wspólnoty
Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Moderówce sięgają lat 20. XX wieku. W rozdziale odnajdziemy pierwszych organizatorów jednostki, początki jej wyposażenia oraz historię zakupu we Lwowie ręcznej sikawki z wozem.
Przywołane zostały także przedwojenne zamierzenia związane z budową remizy, przerwane przez wybuch II wojny światowej, oraz pierwsze lata odbudowy straży już po zakończeniu okupacji.
Drewniana Moderówka – wieś zagrożona pożarami
Dlaczego dawniej pożar mógł być dla całej wsi katastrofą? Odpowiedzią jest krajobraz drewnianej Moderówki — domy, stodoły i inne zabudowania wykonane z łatwopalnych materiałów, często kryte słomą lub gontem.
Archiwalne fotografie pokazują nieistniejący już w dużej mierze świat Moderówki, Budzisza i Białkówki. W tym kontekście pojawia się również działalność prewencyjna miejscowej straży i kontrole przeciwpożarowe obejmujące setki zabudowań.
Radosław Bochenek na czele strażackiej wspólnoty
Rok 1960 otwiera jeden z najlepiej udokumentowanych okresów historii OSP Moderówka. Zachowane dokumenty i fotografie pozwalają zobaczyć czas intensywnej rozbudowy jednostki i znacznego rozszerzenia jej działalności.
Pojawiają się tu m.in. zbiorniki przeciwpożarowe, system alarmowania mieszkańców, działalność młodzieży i kobiet, sport oraz współpraca OSP z LZS „Strażak” i Aeroklubem Podkarpackim. Straż coraz wyraźniej stawała się miejscem organizującym znaczną część społecznego życia Moderówki, Budzisza i Białkówki.
Nowa strażnica – wspólna potrzeba
Budowa odpowiedniego zaplecza dla OSP Moderówka okazała się przedsięwzięciem rozciągniętym na wiele lat. Książka pokazuje pierwsze projekty, przygotowywaną dokumentację oraz kolejne starania podejmowane przez strażaków i mieszkańców.
Historia prowadzi od planów z początku lat 60. do powstania wielofunkcyjnego Domu Strażaka w Budziszu, który ostatecznie stał się ważnym miejscem działalności społecznej całej miejscowości.
W walce z żywiołem
Podstawowym zadaniem straży pozostawała oczywiście walka z pożarami w Moderówce i okolicy. Rozdział przywołuje realia dawnych akcji gaśniczych, znaczenie sprawnego alarmowania, dostępu do wody oraz współdziałania kilku jednostek.
Obok OSP Moderówka pojawiają się straże z Bajdów, Szebni i Chrząstówki, a podczas większych zdarzeń także zawodowa straż z Krosna.
Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza – młodzi w strażackich szeregach
Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze skupiały chłopców z Moderówki, Budzisza i Białkówki, ale historia miejscowej MDP z czasem znacznie wykroczyła poza granice wsi.
Szczególne miejsce zajmuje projekt umundurowania Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych opracowany w Moderówce i jego późniejsza droga przez struktury Związku OSP. Zachowana dokumentacja pokazuje również zawody, ćwiczenia, uroczystości i niezwykle bogate życie młodzieżowej drużyny.
Żeńska Drużyna Pożarnicza – kobiety w strażackich szeregach
Lata 60. przyniosły także rozwój Żeńskiej Drużyny Pożarniczej OSP Moderówka. Kobiety uczestniczyły w ćwiczeniach, zawodach oraz coraz szerzej włączały się w działalność miejscowej straży.
Według zachowanej kroniki moderowska drużyna była pierwszą żeńską drużyną pożarniczą na terenie ówczesnego powiatu krośnieńskiego — co nadaje tej lokalnej historii znacznie szerszy wymiar.
Zawody sprawdzianem strażackich umiejętności
Zawody sportowo-pożarnicze pozwalały sprawdzić wyszkolenie, współpracę drużyny i umiejętność posługiwania się sprzętem. Moderowscy strażacy rywalizowali podczas zawodów różnych szczebli, poprzedzanych regularnymi ćwiczeniami.
Bogaty materiał fotograficzny pokazuje nie tylko samą rywalizację i pracę z motopompami, lecz także ludzi, atmosferę zawodów, wspólny odpoczynek i mniej oficjalną stronę strażackiego życia.
Świetlica i dzieciniec – przestrzeń dla najmłodszych
Strażnica mogła służyć również dzieciom. Rozdział przedstawia historię świetlicy przy OSP Moderówka, działalności wychowawczej oraz miejscowego dziecińca.
Ten lokalny wątek łączy się z szerszą działalnością Komisji do spraw młodzieży przy Zarządzie Oddziału Powiatowego ZOSP w Krośnie, której przewodniczącym został Radosław Bochenek. Pokazuje to, jak doświadczenia zdobywane w Moderówce przenosiły się również na pracę z młodzieżą w innych jednostkach powiatu.
Strona prezentuje wyłącznie zarys treści publikacji. Pełne opisy wydarzeń, dokumenty, fotografie i źródła znajdują się w książce.
